تاريخ انتشار : ۱۷ دی ۱۳۹۲ تعداد بازديد : 1822

 ۱۷) مشارق و مغارب


 مشارق و مغارب

۱۷) مشارق و مغارب

مشرق و مغرب در برخی از آیات به صورت جمع به کار رفته‌اند و بیشتر مفسران و اندیشمندانی که به تفسیر علمی پرداخته‌اند، این آیات را با کروی بودن زمین سازگار دانسته‌‌اند. فَلاَ أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ إِنَّا لَقَادِرُونَ (معارج/۴۰٫ تعبیر مشارق در اعراف/۱۳۷ و صافات/ ۵ نیز آمده است)؛ و سوگند یاد مى‏کنم به پروردگار خاوران و باختران! که قطعاً ما تواناییم.

دیدگاه مفسران

آیت الله خویی با ذکر این آیات، کروی بودن زمین را از اسرار هستی می‌داند که خداوند متعال در این آیات از آن پرده برداشته است. ایشان در تبیین مسئله می‌نویسد:این آیات همگی حاکی از تعدد مشرق‌ها و مغرب‌ها و نقطه طلوع و غروب آفتاب است؛ زیرا در صورت کروی بودن زمین، طلوع خورشید بر هر جزیی از اجزای آن، ملازم با غروب آن از جزء دیگر است و تعدّد مشرق و مغرب خورشید، بدون تکلّف، حاکی و دالّ بر کروی بودن زمین می‌باشد (ترجمه سبحانی، همان، ص ۱۲۲).

نویسندگانی همچون، گودرز نجفی، (مطالب شگفت‌انگیز قرآن، ص۲۸) یدالله نیازمند (اعجاز قرَآن از نظر علوم امروزی، ص۱۸۹) و حسن ابوالعینین (من الاعجاز العلمی فی القرآن الکریم، ج۲، ص۷۱۴) از جمله کسانی‌اند که با ذکر این تفسیر از آیه، آن را اعجازی علمی می‌دانند.

بررسی و نقد

تعدّد مشرق و مغرب، در کیهان‌شناسی از امور قطعی شمرده می‌شود. روایتی از حضرت علی (ع) نیز نقل شده است که زمین سیصد و شصت مشرق و مغرب دارد (حویزی، تفسیر نور‌الثقلین،ج۵، ص۴۲۰). احتمال دیگر این است که مشارق ومغارب را اسم زمان بدانیم که در این صورت «ربّ المشارق وربّ المغارب» کنایه از ربوبیت الهی در تمام زمان‌ها است. تعدّد مشرق و مغرب علاوه بر سازگاری با کروی بودن زمین، با دیگر اشکال هندسی نیز سازگار است و تنها در صورت مسطح بودن زمین، نمی‌توان چند مشرق و مغرب برای آن تصور کرد.علاوه براین، حرکت زمین قبل از اسلام نیز مشهور بود و حکمای فارس و یونان آن را کره‌ای تمام می‌دانستند (شهرستانی، اسلام و هیئت، ص۱۸۲). ظاهراً فیثاغورث (۵۸۲ـ۴۹۷ ق. م. اولین کسی بود که به کروی بودن زمین پی برد و ارسطو (۳۸۴ـ۳۲۲ ق. م.) این مسئله را از طریق خسوف به اثبات رساند (درس‌هایی از ستاره‌شناسی/۱۹ و زمین سیاره شماره سه/ ۱۱۷).آراتوستن (۲۷۶ ـ ۱۹۶ق. م.) که او را بنیانگذار جغرافیای ریاضی می‌دانند، با اعتقاد به کروی بودن زمین، محیط آن را اندازه گرفت و پس از او ابرخس نیقه‌ای (۱۹۰ـ۱۲۰ق. م.) این کار را دنبال کرد (عدالتی، ص۱۹). با توجه به آن چه گفته شد، معیارهای دوم، چهارم و پنجم در این‌جا وجود ندارد و نمی‌توان ادعای اعجاز را پذیرفت.


منبع : مجله قرآن و علم شماره ۷

ویرایش و انتخاب : www.nasr19.ir

ویژه نامه نجوم در قرآن

 

 

 




همچنین بخوانید
ویژه های سایت
آخرین مطالب
هدیه ای ماندگار و اصیل


جهت افزایش کیفیت مطالب لطفا دیدگاه خود را در خصوص این مطلب بیان کنید.

( الزامي ) (الزامي)