تاريخ انتشار : ۱۰ مرداد ۱۳۹۲ تعداد بازديد : 1880

 کسایی مروَزی(دمی با شاعران)


حکیم ابوالحسن مجد الدین کسایی مروزی نخستین شاعر شیعه‌ فارسی‌زبان بود. همان طور که از نامش پیداست اهل مرو، شهری معروف و با تاریخی کهن، از مراکز مهم فرهنگ ایران بود. این شد که وقتی چشم به جهان و لب به سخن گشود با سروده‌های رودکی که زبان به زبان می‌گشت انس گرفت و بعدها نیز او را «استاد شاعران جهان» نامید.

تولد و دوره‌ی شاعری او در اواخر دوره‌ی نزول سامانیان و ظهور غزنویان بود و تاریخ تولد او بنا بر قول خودش این گونه است:

به سیصد و چهل و یک رسید نوبت سال      چهارشنبه و سه روز باقی از شوال
  بیامدم به جهان تا چه  گویم و چه  کنم      سرود گویم و شادی کنم به نعمت و مال

کسایی مروزی در ابتدا به مدح خاندان سامانی پرداخت و بعد از انقراض سامانیان، در او نیز انقراض و تولد جدیدی به وقوع پیوست و تا پایان عمر در مسیر فکری جدیدی قرار گرفت که در آن، رو به سرودن اشعار مذهبی و پند و اندرزهای بلیغ نمود و از گذشته خود اظهار پشیمانی کرد:

به مدحت کردن مخلوق روح خویش بشخودم           نکوهش را سزاوارم که جز مخلوق نستودم

حکیم کسایی را از آن جهت حکیم نامیدند که علاوه بر شعر، عالم دینی، قاری قرآن، ادیب و ماهر به نحو و لغت و آگاه به علوم عصر خویش بود. ابوالحسن کسایی را از شاگردان امام صادق علیه‌السلام نیز شمرده اند و علاوه بر آن ذکر شده که هارون‌الرشید احترام ویژه‏ اى براى او قائل بوده و دو پسرش امین و مأمون را به دست وى سپرده تا ادب آموزند.

متأسفانه از میان دیوان‌های حکیم کسایی مروزی تنها چند قطعه ی پراکنده‌ی شعری که حدود سیصد بیت است باقی‌مانده، اما همین مایه ی اندک، وسعت فکر او و توانایی‌اش در نقاشی طبیعت با کلمات و انتقال احساسات لطیف به ذهن مخاطب را نمایش می‌دهد.

ادیبان گذشته درباره‌ی درون‌مایه‌ی دیوان‌های او اظهار داشته‌اند که سرشار از مدایح و مناقب حضرت مصطفی و اهل‌بیت او و زهد و اندرز است.

kesayee

وی از استادان مسلم شعر عصر خویش بود و در ابداع مضامین و بیان معانی و توصیفات و ایراد تشبیهات، مهارت و قدرت بسیار داشت. بدون شک او را باید از بهترین شاعران قرن چهارم در وصف طبیعت و اولین شاعر برجسته در گشودن باب موعظه و حکمت در شعر پارسی نامید، که بعدها مقدمه‌ای شد بر ظهور شاعر ماهری همچون ناصر خسرو قبادیانی، شاعری اسماعیلیه مذهب که مانند کسایی شعر را وسیله ی تبلیغ اندیشه‌های خود قرار داد و با وجود خودپسندی خاصش به اشعار و دیوان‌های کسایی نظر داشت و مشخصاً در شعرهایش با او به رقابت می پرداخت.

حکیم کسایی مروزی در حدود سال ۳۹۱ ه.ق در قریه‌ی ارنبویه واقع در رى درگذشت، یادش جاوید.

 

+

 

فهم کن گر مؤمنی فضل امیرالمؤمنین                  فضل حیدر، شیر یزدان، مرتضای پاک دین

فضل آن کس کز پیمبر بگذری فاضل تر اوست                  فضل   آن   رکن  مسلمانی،  امام   المتقین         

 فضل زین الاصفیا، داماد فخر انبیا                  کافریدش خالق خلق آفرین از آفرین    

  ای نواصب گر ندانی فضل سرّ ذوالجلال                   آیت «قربی» نگه کن و آنِ «اصحاب الیمین    

«لافتی الاّ علی» برخوان و تفسیرش بدان                   یا که گفت و یا که داند گفت جز «روح الامین»

آن نبی، وز انبیا کس نی به علم او را نظیر                   وین ولی، وز اولیا کس نی به فضل او را قرین

آن  چراغ  عالم  آمد  وز همه  عالم                    بدیعوین امام امت آمد وز همه امت گزین




همچنین بخوانید
ویژه های سایت
آخرین مطالب
هدیه ای ماندگار و اصیل


جهت افزایش کیفیت مطالب لطفا دیدگاه خود را در خصوص این مطلب بیان کنید.

( الزامي ) (الزامي)