تاريخ انتشار : ۱۱ مرداد ۱۳۹۱ تعداد بازديد : 3035

 چرا شیعه روزه را در سفر حرام مى داند ؟؟؟


 همه فقهاى اسلام اتفاق دارند که مسافر مى تواند در سفر روزه نگیرد ، و تنها اختلاف در اینجاست که آیا افطار در سفر یک امر الزامى است و یا یک امر ترخیصى و تسهیلى براى مسافر است ؟

فقهاى امامیه به پیروى از اهل بیت (علیهم السلام) و نیز فقیهان ظاهریه و گروهى از صحابه ، افطار در سفر را الزامى و روزه گرفتن مسافر را حرام مى دانند ( المُحلّى، ج ۶، ص ۲۵۸ ) . در حالى که فقهاى چهار مذهب معتقدند که افطار در سفر اختیارى است ، ولى برخى از آنها افطار را بر روزه گرفتن ترجیح مى دهند و برخى دیگر بر عکس . شافعى مى گوید : افطار کردن بهتر از روزه گرفتن است ، در حالى که مالک مى گوید : روزه در سفر بهتر از افطار است ( أحکام القرآن، ج ۱، ص ۲۱۵ ) . آنچه مهم است ، بررسى ادله مسأله از دیدگاه کتاب و سنت است .

قرآن و روزه گرفتن در سفر :

” اى افرادى که ایمان آورده‏ اید ، روزه بر شما نوشته شده ، همان‏گونه که بر کسانى که قبل از شما بودند نوشته شد تا پرهیزکار شوید . چند روز معدودى را ( باید روزه بدارید ) و هر کس از شما بیمار یا مسافر باشد تعدادى از روزهاى دیگر را ( روزه بدارد ) و بر کسانى که روزه براى آنها طاقت‏فرساست ( همچون بیماران مزمن و پیر مردان و پیر زنان ) لازم است کفاره بدهند : مسکینى را اطعام کنند و کسى که کار خیرى انجام دهد ، براى او بهتر است و روزه داشتن براى شما بهتر است اگر بدانید .  ( بقره/ ۱۸۳- ۱۸۴ ) “

آیه نخست روزه را یک فریضه و امر واجب مى داند ، به گونه اى که از آن ، با جمله ” کُتِبَ عَلَیْکُم ” تعبیر مى کند ، یعنى این مطلب بر شما نوشته شده است ، و نوشته شدن کنایه از این که عمل براى همه ، امرى الزامى است ، ولى در آیه دوم ، سه گروه را استثنا مى کند : مریض ، ” وَمَنْ کانَ مِنْکُمْ مَریضاً ” – مسافر ، ” أو عَلى سَفَر ” – کسانى که روزه گرفتن براى آنها طاقت فرسا است ، « وَعلَى الّذینَ یُطیقُونهُ ” .

در آیه دوم زمان روزه براى حاضر و غیر بیمار ، ماه رمضان دانسته شده که از آن با جمله « أَیّام مَعْدُودات » تعبیرشده است ، ولى زمان روزه گیرى دو گروه دیگر یعنى مریض و مسافر ، روزهاى دیگر است ، چنان که مى فرماید : « فَعِدَّةٌ مِنْ أَیّام أُخَر » یعنى در روزهاى دیگر غیر از رمضان روزه بگیرد . به تعبیر دیگر ، توده مردم باید در ماه رمضان روزه بگیرند ، ولى زمان روزه گیرى گروه معذور به نام مریض و مسافر روزهاى دیگر است ، با این دو تعبیر روشن ، چگونه مى توان گفت روزه گرفتن براى مسافر امر ترخیصى است و مى تواند مثل افراد دیگر روزه بگیرند ، در حالى که آیه براى روزه دو زمان معرفى مى کند : زمانى براى عامه مردم ، و زمانى دیگر براى دو گروه مریض و مسافر . بسیارى از مفسران اهل سنت که مقلد ائمه خود مى باشند ، آنگاه که ظهور آیه را در لزوم افطار مى نگرند و احساس مى کنند که قرآن زمان روزه گیرى را براى نوع مردم ، ماه رمضان و براى دو گروه دیگر ، غیر رمضان به نام « أیّام أُخر » معرفى مى کند ، ناچار مى شوند در آیه ، جمله اى را مقدر بگیرند ، تا از این طریق فتواى امام مذهب خود را توجیه کنند . به عقیده آنان ، پیش از کلمه ” فعدّة من أیّام أُخر ” جمله ” إن أفطر ” مقدر است ، گویا آیه چنین است : ” فَمَنْ کانَ مِنکم مَریضاً أو على سفر- فأفطر-، فعدّة من أیام أُخر ” ؛ ” اگر مریض و مسافر ، افطار کرد ، مى تواند در روزهاى‏ دیگر روزه بگیرد ” و گرنه زمان روزه گیرى این دو گروه با توده مردم ، یکسان است . ناگفته پیداست این نوع تفسیر ، جز تفسیر به رأى براى حفظ اعتبار فقه ائمه اربعه چیز دیگرى نیست .

تفسیر ذیل آیه ‏: شاید کسانی بخواهند با آیه ” وَأَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَکُم ” ” [ما بر افراد معذور، اجازه افطار دادیم،] ولى با این همه اگر روزه بگیرند ، روزه براى آنها بهتر [از افطار] است ” بر جواز روزه در سفر استدلال کنند . در پاسخ آنان یادآور می شویم خطاب مزبور ، اختصاص به مسافر ندارد ، بلکه همه گروه هاى چهارگانه را در بر مى گیرد : توده مردم که هیچ عذرى ندارند – مریض – مسافر – کسانى که روزه گرفتن آنها با مشقت همراه است . آیه همگان را خطاب مى کند و مى گوید : خوب است همه شما روزه بگیرید ، به نحوى که در آیه بیان گردید ، یعنى توده مردم در ماه رمضان ، بیمار و مسافر در دیگر روزها که عذرشان برطرف مى شود و سالخوردگان در ماه رمضان ، هر چند روزه گیرى براى گروه چهارم به خاطر تجویز بدل (کفاره) ، الزامى نیست . بنابراین جمله خطاب ، تنها به مسافر- که در وسط وارد شده- اختصاص ندارد ، بلکه مربوط به آغاز آیه نخست تا پایان آیه دوم است و ناگفته پیداست روزه سپر عذاب و آتش الهى است و با گرفتن روزه ، شعله هاى آتش فروکش مى کند ، ولى هر فرد باید در زمانى که براى او تشریع شده است روزه بگیرد .

تا اینجا با دلالت آیه بر لزوم افطار ، آشنا شدیم ، وقت آن رسیده است با روایات پیامبر گرامى (ص) درباره روزه در سفر آشنا شویم : روایات نبوى حاکى است که پیامبر گرامى روزه در سفر را گناه تلقى مى کرد و روزه داران را گنهکار مى شمرد چنانکه مسلم در صحیح خود از جابر بن عبداللّه نقل مى کند : رسول خدا در سال هشتم و در ماه رمضان ، عازم مکه شد . آنگاه که به نقطه ” کراع الغمیم ” رسید ، ظرف آبى خواست و آن را با دست خود بلند کرد و همگان دیدند ، آنگاه آن را نوشید ، یعنى اى مردم ، همگى روزه خود را بشکنید . براى رسول خدا (ص) خبر آوردند که برخى از کسانى که در رکاب شما هستند ، روزه خود را نشکسته اند . حضرت فرمود : آنها گنه کارند، آنها گنه کارند ( نووى ، شرح صحیح مسلم ، ج ۷، ص ۲۳۲ ) .

ابن ماجه قزوینى در سنن خود از عبدالرحمن بن عوف نقل مى کند که پیامبر (ص) فرمود : روزه دار در سفر مثل روزه خوار در حضر است ( سنن ابن ماجه ، ج  ۱، ص ۵۳۲ ، حدیث شماره ۱۶۶۶ ) .

بخارى در صحیح خود از جابر بن عبداللّه انصارى نقل مى کند : پیامبر (ص) در یکى از سفرهاى خود ، گروهى را دید که در کنار فردى گرد آمده و براى او سایه بانى درست کرده اند . پرسید : این فرد کیست؟ گفتند : روزه دار است . فرمود : ” لَیْسَ مِنَ البِرِّ الصَّومُ فِى السَّفر ” ، ” روزه دارى در سفر کار خوبى نیست ” ( صحیح بخارى ، ج ۳، ص ۴۴ ) . واژه ” برّ ” در قرآن در مقابل ” اثم ” وارد شده است ، چنان که مى فرماید : ” وَ تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى‏ وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ ” ( مائده/ ۲ ) . ” در راه نیکى و پرهیز کارى به یکدیگر کمک کنید و در راه گناه و ستمکارى با یکدیگر همکارى نکنید ” . بنابراین ، با توجه به تقابل ” برّ ” با ” إثم ” روشن مى شود که اگر روزه دارى در سفر از کارهاى نیک نباشد ، پس حتماً خطا و گناه خواهد بود .

روایات ائمه اهل بیت (علیهم السَّلام) درباره وجوب افطار بر مسافر نیز فراوان است و علاقه مندان مى توانند به کتاب وسائل الشیعه ، ج ۷  مراجعه کنند .

منبع : پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیه الله مکارم شیرازی – www.makarem.ir

 




همچنین بخوانید
ویژه های سایت
آخرین مطالب
هدیه ای ماندگار و اصیل


جهت افزایش کیفیت مطالب لطفا دیدگاه خود را در خصوص این مطلب بیان کنید.

( الزامي ) (الزامي)


  1. محمدرضا گفت:

    موفق باشید لطفا از سایت ما هم دیدن فرمایید. نشانی : پایگاه شهید دیلمی کوار: