تاريخ انتشار : ۱ فروردین ۱۳۹۱ تعداد بازديد : 3325

 مراسم نوروز


اعیاد ملل و جوامع مختلف به سه دسته عمده شامل، عید‌های باستانی، مذهبی و ملی تقسیم می شود . عید نوروز، عید باستانی ایرانیان است؛ البته عیدهای باستانی ملل گوناگون توسط نیاکان و اجداد انسان ها براساس رخداد‌ها و قرارداد‌های خاصی شکل می گیرند و برگزار ‌می‌شود که در‌ طول تاریخ‌ تغییری ‌نکرده و یا تغییرات ناچیز در حواشی و نه محتوا دارد.

عید‌های سیاسی و ملی ملت‌ها روزهایی است که این ملت‌ها به استقلال رسیده‌اند و یا حادثه مهمی در این کشور رخ داده که همه جامعه را تحت تاثیر خود قرار داده است، البته برخی ملل روزهای آغاز انقلاب‌ها را عید ملی و سیاسی می‌دانند، همچنین عید‌های مذهبی هر ملتی به وابستگی مذهبی آنها بستگی دارد، به عنوان مثال، عید کریسمس در میان مسیحیان عید بزرگی است و در میان مسلمانان نیز چهار عید مذهبی وجود دارد که روز جمعه، عید فطر، عید قربان و عید غدیر خم از اعیاد اسلامی است که روز عید غدیر ‌عید‌الله‌اکبر شماره شده است، و عید نوروز نیز جز اعیاد باستانی ملت ایران است و جز اعیاد مذهبی ایرانیان نیست. و همچنین روز بیست و دوم بهمن که سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی است، روز عید ملی است.

براساس نقلها بیش از ۳ هزار سال قبل، جمشید روز تحویل آفتاب به برج حَمَل را نوروز نامید، ما بروج آسمانی داریم و هر برج نامی دارد و یکی از این برج ها حمل است و به معنای میش و بره نر، چون صورت این ستارگان شبیه میش است، وقتی از نظر هیئت، آفتاب در آغاز برج حمل قرار می‌گیرد تحویل آفتاب به برج حمل نامیده می شود لذا وقتی آفتاب وارد برج شود آن را شرف آفتاب یا شرف شمس یا شرف قمر نیز می نامند که این روز، روز نخست سال است، این ورود را نوروز می‌گویند؛ یعنی روز اول فروردین؛ در بیش از ۳ هزار سال پیش پادشاهی ایرانی به نام  جم این روز را به عنوان روز عید ایرانیان نامید لذا زادگاه عید نوروز ۳ هزار سال پیش است و آن زمان به این پادشاه  جم می‌گفتند؛ وقتی این روز را عید باستان نامید جم نیز به جمشید معروف شد چون کلمه  شید»به معنای شعاع خورشید است، بنابراین زادگاه نوروز ۳ هزار سال قبل است.

نوروز تحویل است نه تحول و به قول مرحوم آیت الله طالقانی، اسلام دین تحول و دگرگونی، جنبش و انقلاب و انسانی است، ولی نوروز، روز تحویل است که باید ما به تحول تبدیل کنیم، یعنی نوروز فقط تحویل دو پدیده مادی و فلکی است، یعنی تحویل آفتاب به برج حمل، ولی اسلام به دنبال دگرگونی عظیم فکری، عقلی، فطری اجتماعی، سیاسی و ملی است و دنبال تحول بزرگ و یک رنسانس و دگرگونی و انقلاب انسانی است. این روز از بیش از ۳ هزار سال پیش به عنوان روز عید ایرانیان شمرده شده که بعداً در طول تاریخ گرامی داشته شد و پیوسته در تاریخ اسلام نیز تحولاتی را شاهد بود، به عنوان مثال در زمان جلال‌الدین ملک شاه سلجوقی، او برای اینکه به نوعی ثبات در این روز برسد، دانشمندان هیئت را جمع کرد تا بر اساس دستگاه های هیئت بط‌لیموس (که به غلط هیئت بطلمیوس رایج است که باید تذکر داد که بطلمیوس غلط مشهور است و صحیح آن بط‌لیموس است) روز دقیق تحویل آفتاب به حمل را مشخص کنند که این کار زیر نظر عمر خیام از منجمین و ریاضی‌دانان معروف صورت گرفت و در آن روز با آن دستگاه‌ها دقیق ترین روز را مشخص کردند و آن روز را روز نوروز سلطانی ویا نوروز جلالی نامیدند، چون ملک شاه سلجوقی، سلطان بود و اسم او نیز جلال الدین بود لذا نوروز جلالی نیز می‌گویند و این دو پسوند برای نوروز معروف شد که در بسیاری از کتب تاریخی و تقویم ها نوشته شده به عنوان مثال : امیرکبیر در برج حمل نوروز سلطانی یا جلالی به شهادت رسید.

در برخی روایات نیروز آمده که همان تصریف عربی نوروز است، البته این نکته قابل توجه است که نوروز در دین اسلام نماد سه چیز است، نماد اعتدال و در هر سال فقط دو روز و شب مساوی اند که یکی از آن دو روز، نوروز است که مظهر اعتدال است و از ارزش‌های بزرگ انسانی و اسلامی است و همچنین نوروز مظهر رستاخیر و بعث الهی است که در روایات آمده، همان طور که طبیعت در نوروز زنده می شود، انسان‌ها نیز زنده می‌شوند که نماد رستاخیز اسلامی است و مهم تر از همه اقتران روز عید غدیر با روز نوروز است، روزی که پیامبر اکرم(صلوات الله علیه) دستان امام علی (علیه السلام) را به عنوان امام و ولّی مردم در غدیر خم بالا بردند، آن روز دقیقاً اقتران داشت با نوروز و لذا به نوروز جلوه دیگری داد به همین خاطر در بعضی از روایات از این روز تمجید شده و لباس نو پوشیدن در آن روز سفارش شده بود.

آداب و سنن مردم در اعیاد، فرهنگ و تمدن ملل مختلف را نشان می‌دهد، البته آداب و سنن در ملل گوناگون مختلف است، مثلا در عید یهودیان کشتن انسان و خون گرفتن از انسان و داخل نان ریختن مطرح است و در بعضی عید‌های مسیحیان با شراب خمیر و نان درست می‌کنند، لذا این اعیاد سنن قابل توجهی است و هویت و عظمت برخی ملل و یا سقوط و رکود و جمود برخی دیگر را نشان می دهد و عید هر ملتی در خور فرهنگ آن ملت است. البته همین مسیحیان در کریسمس، شخصی به نام بابانوئل دارند که با ریش سفید، نماد پیران جامعه است و به خانه ها می‌آیند و برای کودکان هدیه می آورد و این امر پیوند کودکان با پیران و پیوند کودکان با دین و مسیح را از نخستین روزهای زندگی محکم می کند.

اسلام نیز به عید نوروز یازده آداب و سنن زیبا و غنی را تزریق کرده است و یا سنتهایی که وجود داشته را تأیید کرده، یکی از آنها پیراستگی نظافت و بهداشت است که در میان ایرانیان به خانه تکانی معروف شده است، بدون شک اسلام دین بهداشت و نظافت و پیراستگی است و ویل‌دورانت می گوید: فرانسوی ها توالت نداشتند و ساخت آن را از مسلمین یادگرفتند همچنین درجنگ های صلیبی وقتی مسلمین شکست خوردند، در بین ارتش مسیحیان نفوذ کردند و فرمانده ارتش مسیحیان اعلام کرد باید مسلمین را شناسایی کنیم و راه شناخت آنها از میان مسیحیان این است که هر که بوی عطر و تمیزی می دهد مسلمان است و هر که بوی عرق و کثیفی می دهد مسیحی است، چون اسلام به پاکی و پاکیزگی توجه زیادی دارد، لذا پیراستگی و نظافت را اسلام به عید نوروز و آداب آن ترزق کرده که بسیار زیبا است.

از آدابی که در بین کاسبان و تاجران رعایت می‌شد، محاسبه مالی است که قاعدتا در اول سال مطرح است و توده های مردمی که دستی بر اقتصاد دارند قبل و در آستانه عید دست به محاسبه مالی می‌زنند که از نظر اسلام اگر برای خارج کردن خمس و زکات و حقوق دیگر باشد واجب شرعی است، نکته اینجا است که اسلام یاد می‌دهد در پایان سال همانطور که محاسبه مالی می کنیم محاسبه نفسانی کنیم یعنی یک سال عمر خود را مورد بازبینی قرارداده و قبل از آنکه به حساب ها رسیدگی کنند به حسابمان رسیدگی کنیم.

 از سنت های بسیار ارزشمند فرهنگ اسلامی صله ارحام است وکسی که مومنی را زیارت کند،گویا خدا را در عرش زیارت کرده و کسی که در راه دیدن مومن به مشکلی برخورد کند خدا هفتاد مشکل از او را برطرف می کند.

 از آداب و سنن دیگر نوروز صلح و آشتی دادن است که میان ایرانیان رسم است، دل های کینه ورز را به هم نزدیک می کردند و صلح می دادند و این از پیام های بسیار ارزشمند قرآن است که بین مومنین صلح ایجاد کنید تا روابط اصلاح شود.

 از دیگر آداب اسلامی عید نوروز نو پوشی و تمیز پوشی است که از ارزش های بزرگ اسلام است و همچنین بوسیدن از آداب دیگر آن است، البته دین اسلام جامع است و برای همه کلان رفتارهای انسانی و ریزه کاری های انسان برنامه دارد، لذا برای بوسیدن نیز برنامه دارد و این نکته گفتنی است و باید توجه کرد که دین اسلام می فرماید بوسیدن پدر و مادر عبادت است و بوسیدن فرزندان درجات بهشت را بالاتر می برد و در معارف اسلامی، بین اجر و درجه مثل نظامیان تفاوت است، گاهی کسی کاری می کند که برای یک بار ارج می‌نهند و گاهی کاری می‌کند که درجه می‌دهند و تا آخر عمر از آن درجه بهره‌مند است، لذا در اسلام بوسیدن سفارش شده و در معارف اسلامی گفته شده که بوسیدن، عقده زدایی می‌کند و بوسیدن پیام ساکت محبت است. ثواب دارد چون پیشانی جای سجده خدا و عبادتگاه خدا است که بوسیده می‌شود، همچنین مصاحفه و دست دادن از آداب دیگر عید است و در روایات آمده تا دستان مومنین در دست یک دیگر است همچون برگ پاییز گناهانشان می ریزد.

 سفر کردن از آداب دیگر است و از لازمه های زندگی بشر می‌باشد و همواره هجرت ها در طول تاریخ تمدن ساز و تمدن پرور بوده است و سفر ها در ایام عید با هدف صله رحم، تفریح و یا زیارت انجام می شود که بسیار نیکو است.

یکی از چیزهایی که اسلام تایید کرده صله قبور است و این که مردم از اموات و گذشتگان یاد می کند این سنت از ادیان الهی است و مختص به اسلام نیست . زیارت قبور سنت بسیار شایسته و بایسته است.

یکی از زیباترین چیزهایی که اسلام به عید نوروز تزریق کرده، قرین شدن تحویل سال با دعا است و پیوند تحویل با دعا از افتخارات اسلام است که این سنت باستانی را بازسازی کرده است و یکی از لحاظات نورانی وشکوه‌مند لحظه تحویل سال در زیارتگاه های معصومین‌(علیه السلام) است، لحظات خاص نیایش و کرنش در برابر خدا که اسلام به عید نوروز تزریق کرده است که هزاران هزار نفر لحظات تحویل سال را در جوار حرم اهل بیت‌(علیه السلام) با حالات دعا و نیایش آغاز می کنند.

یکی از آداب دیگری که همواره در عید نوروز وجود داشته، هدیه دادن است که به شکلی شایسته است البته در نوروز باستان فرودستان هدیه می دادند و اسلام آن را دگرگون کرده است و بزرگان به بینوایان و مسکینان هدیه می دهند که با ساز و کار اسلام همسانی عمیقی دارد.




همچنین بخوانید
ویژه های سایت
آخرین مطالب
هدیه ای ماندگار و اصیل


جهت افزایش کیفیت مطالب لطفا دیدگاه خود را در خصوص این مطلب بیان کنید.

( الزامي ) (الزامي)