تاريخ انتشار : ۲۱ شهریور ۱۳۸۹ تعداد بازديد : 1372

 سالروز شهادت شیخ‌محمد خیابانی؛ روحانی مبارز و مجاهد مشروطه‏خواه


۲۲ شهریورسالروز شهادت شیخ‌محمد خیابانی؛ روحانی مبارز و مجاهد مشروطه‏خواه

زندگی شیخ‌محمد خیابانی پس از پیروزی مشروطه در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی، با تأسیس انجمن ایالتی در تبریز، وارد مرحله‌ی تازه‏ای گردید و در جریان محاصره‌ی تبریز، در دفاع از شهر نقش مهمی ایفا کرد.

امروز بیست و دوم شهریورماه مصادف با سالروز شهادت روحانی مبارز و مجاهد مشروطه‏خواه شیخ‌محمد خیابانی در سال ۱۲۹۹ هجری شمسی است.

محمد خیابانی در سال ۱۲۵۹ هجری شمسی (۱۲۹۷ هجری قمری) در خامنه در نزدیکی تبریز متولد شد. وی پس از فراگیری علوم مقدماتی، از محضر حضرات آیات سیدابوالحسن انگجی و میرزاعبدالعلی، فقه و اصول و هیئت و نجوم را آموخت و پس از مدتی به تدریس پرداخت.
زندگی شیخ‌محمد خیابانی پس از پیروزی مشروطه در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی، با تأسیس انجمن ایالتی در تبریز، وارد مرحله‌ی تازه‏ای گردید و در جریان محاصره‌ی تبریز، در دفاع از شهر نقش مهمی ایفا کرد.
در زمان خیابانی اوضاع جهان اسلام و به‌ویژه ایران، به‌خاطر دخالت‏های بیگانگان از جمله روسیه، انگلیس و آلمان، بسیار آشفته و تأسف‏انگیز بود.
پس از خلع محمدعلی شاه از سلطنت، خیابانی در سی سالگی به‌عنوان نماینده‌ی مردم تبریز راهی مجلس شورای ملی گردید. او با اولتیماتوم روسیه در مجلس دوم مخالفت کرد و همچنین با قرارداد استعماری وثوق‏الدوله با دولت انگلستان (قرارداد ۱۹۱۹) نیز به مبارزه برخاست.
شیخ‌محمد خیابانی، از آنجا که حکومت مرکزی را ضعیف و وابسته می‏دید، ایجاد یک تحول اساسی در سیستم حکومت ایران و احیای آزادی را گام نخست برای خانه‌تکانی ایران و بیرون راندن اشغالگران خارجی می‏دانست. ولی برداشتن گام اول را از طریق مذاکره‌ی سیاسی امکان‌پذیر نمی‏شمرد و تنها راه را در قیام و مقاومت دلیرانه در برابر استبداد و دخالت خارجی می‏دانست.
از این رو، بعد از قبول قرارداد ۱۹۱۹ میلادی از سوی دولت ایران، در تبریز دست به قیام زد. وی در جریان این قیام که از ۱۷ فروردین ۱۲۹۹ هجری شمسی آغاز شد، نهادهای دولتی تبریز را به تصرف خود درآورد و شهر را از دست دولتیان خارج ساخت.
قیام پیروزمندانه‌ی مردم تبریز به رهبری شیخ‌محمد خیابانی، بیش از پنج ماه ادامه داشت اما به دلیل خیانت کسانی که قول همکاری داده بودند، کم بودن نیروها و حضور قوای قزاقخانه در کنار شهر تبریز و همکاری آن‏ها با حکومت مرکزی، این قیام به شکست منجر شد.
سرانجام با ورود نیروهای دولتی، قزاقان به فرمان مخبرالسلطنه فرستاده‌ی ویژه‌ی مشیرالدوله، صدراعظم وقت، شیخ‌محمد خیابانی را در ۲۱ شهریور ۱۲۹۹ هجری شمسی برابر با ۲۹ ذی‏حجه‌ی ۱۳۳۸ هجری قمری در سن چهل سالگی به شهادت رساندند و او را در گورستان سید حمزه‌ی تبریز به خاک سپردند.

 




همچنین بخوانید
ویژه های سایت
آخرین مطالب
هدیه ای ماندگار و اصیل


جهت افزایش کیفیت مطالب لطفا دیدگاه خود را در خصوص این مطلب بیان کنید.

( الزامي ) (الزامي)