تاريخ انتشار : ۱۱ مرداد ۱۳۸۹ تعداد بازديد : 2965

 یازدهم مرداد ماه شهادت شیخ فضل الله نوری


شهادت شیخ فضل الله نوری

آیت الله حاج شیخ فضل الله نورییازدهم مرداد ماه سال ۱۲۸۸هجری شمسی « آیت الله حاج شیخ فضل الله نوری » عالم متعهد و مبارز و مرجع عالیقدر شیعه در میدان توپخانه تهران بدست عوامل استعمار و استبداد بدار آویخته، و شهید شد . ایشان در دوم ذیحجه ۱۲۵۹ قمری در منطقه کجور از توابع نوشهر متولد گردید و تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش تمام کرد و سپس جهت تکمیل دوره تحصیلی خود به نجف رفت، و از محضر استادانی چون میرزا حسین نوری، شیخ رافقی؛ و عالم جلیل القدرآیت الله میرزای شیرازی کسب فیض کرد و بردانش خویش بیفزود. سپس به درجه اجتهاد نائل آمد. او از مجتهدان طراز اول تهران بود و در ترویج حق تدریس فراوان کرد . ایشان در مبارزات روحانیون و مردم علیه استبداد قاجار و برپایی انقلابق مشروطه یکی از رهبران و روحانیون برجسته ای بود که با ابراز مخالفت با استبداد و همگامی با ملت مسلمان و مبارز به آن را به ثمر رسانده و تسریح نمود . از این عالم شهید تألیفات چندی بجای مانده که از آن میان می‏توان صحیفه مهدویه ؛ و تذکرة الغافل فی ارشاد الجاهل را نام برد .

آیت الله شیخ فضل الله نوری
در سال ۱۲۵۹ ق. در روستای لاشک در منطقه کجور مازندران، ملاکجوری از روحانیان صالح و مورد اعتماد مردم، صاحب فرزندی شد و او را فضل الله نام نهاد. فضل الله پس از پشت سر گذاشتن دوران کودکی به تحصیل علوم اسلامی روی آورد. تحصیلات ابتدائی را در «بلده» (مرکز منطقه نور) آغاز کرد. پس از آن به تهران مهاجرت کرد و تحصیلات خویش را تا پایان دوره سطح در آنجا ادامه داد.

سپس برای تکمیل دانش خویش به نجف هجرت کرد و نزد استادان بزرگ حوزه نجف میرزا حبیب الله رشتی و شیخ راضی به تحصیل پرداخت و بعد از مدتی در درس« میرزای شیرازی بزرگ» شرکت کرد. هیبت،‌ وقار و تیزهوشی استاد، طلبه جوان را آنچنان شیفته وی ساخت که با هجرت میرزای شیرازی به سامرا ،وی نیز حوزه نجف را رها کرد و راهی سامرا شد. حضور مستمر در درس میرزای بزرگ و هشت سال حضور در درس شیخ راضی و میرزا حبیب الله رشتی به همراه پشتکار و مداومت درس و تحصیل، از شیخ فضل الله مجتهدی برجسته و فقیهی نامدار ساخت.

موقعیت حساس سیاسی و اجتماعی ایران موجب شد تا شیخ فضل الله با اشاره میرزای شیرازی و برای هدایت و پیشوایی جامعه ایران در سال «۱۳۰۳ ق» روانه تهران شود. شیخ فضل الله پس از مهاجرت به تهران، به اقامه جماعت و تالیف و تدریس علوم اسلامی و حوزوی پرداخت. مهارت او در فقه و اصول و سایر علوم اسلامی وشناخت او از مسائل روز جامعه، موجب شد تا خیلی زود مورد استقبال و توجه طلاب و روحانیان قرار گیرد.

«مجلس درس شیخ در تهران دارای اعتبار و اهمیت فوق العاده ای بود و بسیاری از روحانیان به شرکت در درس او مباهات داشتند و مجتهدان بسیاری در حوزه درس او حاضر و اغلب علمای تهران از افادات علمی او بهره می بردند. از چنین حوزه تعلیم و تدریسی شخصیتهای بزرگواری برخاسته اند، از آن جمله اند: حاج شیخ عبدالکریم حائری مؤسس حوزه علمیه قم، ‌حاج آقا حسین قمی، آقا سید محمود مرعشی (پدر آیت الله سید شهاب الدین مرعشی)، علامه محمد قزوینی و …..

آثار علمی
– رساله منظوم فقهی «الدرر التنظیم» به عربی
– بیاض (کتاب دعا)
– رساله فقهی فی قاعده ضمان الید
– رساله فی المشتق
– صحیفه قائمیه (صحیفه مهدویه)
– ضمایمی بر کتاب تحفه الزائر از مرحوم مجلسی
– اقبال سید بن طاووس با توضیحات شیخ
– رساله تحریم استطراق حاجیان از راه جبل به مکه معظمه
– روزنامه شیخ (لوایح آقا شیخ فضل اله)
– تحریم مشروطیت
– حاشیه بر کتاب شواهد الربوبیه ملاصدرا
– حاشیه بر کتاب فرائد الاصول شیخ انصاری

تاثیر وی در نهضت مشروطیت
ـ با قتل ناصرالدین شاه، فرزندش مظفرالدین شاه که از علم و تدبیر بی بهره بود،‌ به سلطنت رسید. از این رو اوضاع کشور آشفته بود. این اوضاع نابسامان، ملت را تحت فشار قرار داده بود،‌ مردم که یک بار پیروزی در نهضت تنباکو را تجربه کرده بودند، درصدد تغییر وضع موجود برآمدند. از این زمان انجمن هایی برای هدایت مبارزات مردم تشکیل شد که مهم ترین آن انجمن مخفی بود که بوسیله آیت الله طباطبایی اداره می شد. در محرم سال ۱۳۲۳ ه.ق سخنرانان در مجالس مذهبی به انتقاد از دولت پرداختند.

در همین زمان عکس از «مسیو نوژ» بلژیکی که در اداره گمرگ ایران کار می کرد با لباس روحانی پخش شد. عالمان و مردم مذهبی این عکس را توهین به جامعه روحانیت دانستند و همین موضوع موجب تظاهراتی در بازار شد… با تحصن رهبران روحانی و مردم در حرم عبدالعظیم (ع) شاه مجبور به پذیرش خواسته های آنان شد (مهم ترین آنها اجرای قوانین اسلامی و ایجاد عدالتخانه بود)اما عین الدوله که پذیرش خواسته ها قدرتش را محدود می کرد با خواسته های آنها مخالفت کرد و به زندان و تبعید عدالت طلبان پرداخت.
مردم نیز مبارزات خود را تشدید کردند. این امر موجب هجرت روحانیان و عالمان (آیت الله طباطبائی، آیت الله بهبهانی و شیخ فضل نوری که به حمایت از نهضت عدالتخانه به مبارزان پیوسته بود) به شهر قم شد.

تحصن در سفارتخانه انگلیس
ـ با هجرت روحانیان و عالمان به قم،‌ دولت استعمار انگلستان فرصت یافت با انتشار شایعة حملة دولت به مردم ، زمینه را برای تحصن مردم در سفارتخانه اش آماده کند از پیشگامان این تحصن حاج امین الضرب و حاجی شاهرودی و چند نفر دیگر بودند. «معروف بود که این آقایان از اهل فراموشخانه (فراماسونری) هستند و یک رمز و قراردادی با هم دارند»…. از این مرحله، نهضت عدالتخانه که ماهیتی اسلامی داشت با تغییر نام، به نهضت مشروطیت مبدل شد و با حمایت دولت انگلستان به پیش رفت و روشنفکران غربزده و فراماسونهای وابسته ،در شمار رهبران اصلی آن در آمدند.

و بسیاری از مردم نیز بدون آگاهی از ماهیت حکومت مشروطه، از آن حمایت کردند. به دنبال پذیرش خواستهای مبارزان عالمان و روحانیان متحصن در قم به تهران بازگشتند و فرمان مشروطیت و دستور تشکیل مجلس شورای اسلامی به وسیلة مظفرالدین شاه صادر شد. اما متحصنین در سفارت انگلستان خواستار تغییر مجلس شورای اسلامی به مجلس شورای ملی شدند. و پس از گفتگو و تغییر مجلس شورای اسلامی به مجلس شورای ملی از سفارتخانه خارج شدند پس از آن با انتخاب نمایندگان، در روز یکشنبه هیجدهم شعبان ۱۳۲۴ه .ق مجلس افتتاح شد.

تدوین قانون اساسی
در مورد قانون اساسی دو دیدگاه متفاوت مطرح بود. روحانیان و در رأس آنها شیخ فضل الله خواهان قانونی بودند که بر پایه اسلام و شریعت باشد و روشنفکران غربزده و فراماسونها، قانونی همسان قوانین کشورهای غربی می خواستند. و این اختلاف که ناشی از دیدگاه فکری و اعتقادی آنها بود،‌ سرآغاز تفرقه بین دسته های مبارزان شد……. هر چند که با تلاش شیخ و حمایت عالمان نجف اصل نظارت فقها با تغییراتی به عنوان اصل دوم متمم قانون اساسی تصویب شد،‌ اما او که هر روز شاهد توهین روزنامه ها به دین و ائمه معصومین (ع) بود، دریافت که هیچ تضمینی برای اصل نظارت فقها و تطبیق با شریعت اسلام وجود ندارد، به همین دلیل پیشنهاد کرد: عنوان حکومت، «مشروطه مشروعه» باشد.

در این میان بسیاری از عالمان و روحانیان شهرهای بزرگ و تهران به حمایت از آراء او پرداختند، اما با این همه، تبلیغات مشروطه طلبان چنان قوی بود و گمراه کننده بود که جو سیاسی و اجتماعی به طور کامل موافق با مشروطه خواهان بود و همین موجب شد تا جمعی خواهان تبعید شیخ شوند و گروهی، حمله به منزل او را طرح ریزی کنند. شیخ فضل الله نیز برای اینکه پیام خود را بهتر به مردم برساند با همراهان خویش به حضرت عبدالعظیم (ع) هجرت کرد وبا انتشار روزنامه ای به نام «لایحه» به بیان اهداف خود پرداخت.

مجلس که از افشاگری و تبلیغات آنها احساس خطر می کرد، با انتشار اطلاعیه ای اعلام کرد که کلمة مشروطه نمی تواند چیزی مخالف با دین و احکام شرعی باشد. این اطلاعیه که پاسخی در حد گفتار و نوشتار به خواستهای متحصنین بود موجب شد شیخ فضل الله و یارانش حرم را ترک کنند، و به شهر باز گردند، اما مشروطه خواهان در عمل همان مسیر سابق را می پیمودند. شیخ فضل الله نیز مشغول درس و بحث علوم اسلامی شد و چون گذشته در موضع مخالفت با مشروطه باقی ماند.

سقوط و ظهور دوباره مشروطیت
ـ با مرگ مظفرالدین شاه، محمد علی شاه که در روسیه پرورش یافته بود ،‌ با خوی استبدادی به سلطنت رسید. و با حکومتی که براساس خواست و منافع انگلستان روی کار آمد موافق نبود. از این رو به وسیله سربازان دولتی و قزاقان روسی به مجلس حمله کرد. عده ای از نمایندگان کشته شدند و برخی دستگیر و تبعید شدند و بساط مشروطه برچیده شد. خبر حمله به مجلس و کشتن مشروطه خواهان موجب شد تا نیروهای شمال به رهبری سپهدار تنکابنی و نیروهای بختیاری به رهبری سردار اسعد بختیاری به تهران حمله کرده، شهر را به تصرف خود در آوردند.

با شکست نیروهای دولتی و فتح تهران محمد علی شاه به سفارت روسیه پناهنده شد. فاتحان تهران مجلسی با عنوان «مجلس عالی در بهارستان» تشکیل دادند. این مجلس محمد علی شاه را از سلطنت خلع و احمد شاه را به پادشاهی برگزید و بقیه مناصب حکومت را ،بین خود تقسیم کردند. اکثر مشروطه خواهانی که حکومت را بدست گرفتند از عوامل روسیه و انگلستان بودند و به این ترتیب «حکومت و مجلس دوم هر دو، به دست فئودالها و خدمتگزاران به امپریالیسم افتاد.»……..

ـ پیشنهادهای مختلفی به شیخ فضل الله رسید که به جایی پناهنده شود اما هر بار با مخالفت شیخ مواجه شدند……. سرانجام مشروطه طلبان برای انتقام از شیخ فضل الله به منزل وی حمله کردند و با دستگیری و محاکمه وی او را به دار آویختند. ……… و پس ازحدود هیجده ماه، او را به قم بردند و در یکی از اتاقهای صحن مطهر حرم حضرت معصومه (س) به خاک سپردند.




همچنین بخوانید
ویژه های سایت
آخرین مطالب
هدیه ای ماندگار و اصیل


جهت افزایش کیفیت مطالب لطفا دیدگاه خود را در خصوص این مطلب بیان کنید.

( الزامي ) (الزامي)


  1. رنگ خدا گفت:

    سلام

    سایت بسیار خوبی دارید

    قبر شیخ فضل الله نوری کجاست؟

    خوشحال می شم به وبلاگمن هم سری بزنید